محمد مهدى ملايرى
29
تاريخ و فرهنگ ايران ( فارسى )
كوس مىزند كوسّى گويند . « 1 » امير طبلخانه در زمان قلقشندى داراى وظائف مهم ديگرى هم بوده است ، از آن جمله ولايت قاهره و سرپرستى قلعهء آن ، يعنى پادگان نظامى آنجا و همچنين سرپرستى تمام بيوت سلطانى . « 2 » 28 - الطشتخاناه : تشكيلاتى كه به نام طشتخانه خوانده مىشده وظائف گوناگون و گستردهاى داشته كه تنها به تشت و رخت و آنچه بدينها مربوط مىشود محدود نمىشده است . در اين سازمان تمام البسهء سلطانى و نيز شمشيرها و موزهها و سرموزهها و ديگر پوششها و همچنين تمام مفروشات دربار از صندليها و مخدّهها و قاليچهها و ديگر چيزهائى كه مىبايستى براى شكوه مراسم دربار استران مىشد و در پيشاپيش مركب حركت مىكرد ، به مسؤوليت كاركنان طشتخانه و نوشتهاند كه اين كاركنان به اندازهاى در اين كار شهرت و مهارت يافته بودند كه اين عمل يكى از تخصصهاى آنان به شمار مىرفت و در اين كار با هم به رقابت و مسابقه مىپرداختند . « 3 » 29 - الفراشخاناه : فراش در عربى معمولا براى رختخواب به كار مىرود ، ولى در اينجا به معنى مطلق فرش است و در اين محل گستردنيهاى گوناگون از انواع فرشها و خيمهها و آلات و ابزار آنها و همه نوع وسائلى كه در سفر و حضر مورد حاجت بوده است نگاهدارى مىشده و اينجا را هم رئيسى بوده كه او را مهتر فراشخانه مىخواندهاند و زيردست او هم گروه بزرگى از خدمتكاران بودهاند كه آنها را فرّاش مىگفتهاند و در سفر و حضر پيوسته آمادهء خدمت بودهاند . قلقشندى گويد : اين فرّاشان آنچنان در كار خود ماهر و چالاك هستند كه حتى يك تن آنها قادر است يك چادر بزرگ را بدون كمك ديگرى برپا دارد . وى همچنين از مهارت عجيب آنها در باربندى و بار كردن اين وسائل در سفر و در اعياد رسمى ستايش فراوان كرده و گويد آنها قادرند بارهائى ببندند و حمل كنند كه طول آنها به 15 ذراع مىرسد . « 4 »
--> ( 1 ) . صبح الاعشى ، ج 4 ، ص 13 . ( 2 ) . صبح الاعشى ، ج 4 ، ص 23 و 21 . ( 3 ) . صبح الاعشى ، ج 4 ، ص 10 و 11 . ( 4 ) . صبح الاعشى .